Tự học

Làm thế nào để viết nghị luận xã hội?

ReadzoVài gợi ý cho một bài nghị luận xã hội cơ bản.

Mộc Tuyền

Mộc Tuyền

09/04/2015

1621 Đã xem

Học sinh phổ thông sẽ phải đối diện với kiểu nghị luận xã hội trong rất nhiều trường hợp khác nhau. Có thể là một bài kiểm tra lấy điểm 15 phút, một bài viết kiểm tra chất lượng,... nhưng trường hợp thường gặp nhất, nó sẽ là một trong ba câu hỏi chính thức của bất kì dạng đề thi nào (thi học kì, thi đại học, thi tốt nghiệp, thi học sinh giỏi...). Vậy nên, nghị luận xã hội không hề xa lạ.

Không lạ, vậy tại sao lại khó có điểm cao? Có thể, vì bài viết của bạn chưa thể hiện được ý kiến, suy nghĩ, sự lập luận, sự minh chứng... đủ sức để thuyết phục người khác. 

Yêu cầu của một bài NLXH là:
- Hiểu vấn đề. Muốn hiểu thì phải đọc kĩ từng từ, giải thích từng chữ từng câu.
- Chỉ cho người ta thấy vấn đề đúng ở chỗ nào, sai chỗ nào, do đâu...
- Dẫn chứng đúng, đại chúng đều biết. Đừng lấy dẫn chứng trong nhà, trong xóm. Đừng quanh quẩn kiểu "bạn Lan thế này, bạn Mai thế nọ". Đâu có ai biết bạn Mai, bạn Lan kia là ai mà kiểm chứng bây giờ???
- Bao quát hết toàn bộ vấn đề. Vấn đề tiêu cực nhưng đâu đó trong cuộc sống sẽ có mặt tích cực. Vấn đề đúng nhưng trong xã hội có những người không chấp nhận, mà lại đi ngược lại với điều đúng ấy. 

Trong quá trình học Văn, rồi đi thi, rồi đi dạy, có một số cách triển khai bài nghị luận văn học mà tôi tích lũy được. Có thể hơi chủ quan nhưng tôi tin bạn tham khảo được.

A. Mở bài: 
- Cho tôi lướt bước này (phần viết mở bài, tôi xin phép được nói đến ở một phần khác). Nhưng lời khuyên của tôi là... bạn nhất định phải dẫn nguyên văn lời nhận định hoặc bài báo... mà đề đã cho vào cuối phần mở bài.

B. Thân bài: 
1. Giải thích vấn đề:
- Nếu đề một đoạn văn ngắn gọn, hãy bắt đầu giải thích từ nghĩa đen, nghĩa bóng của những từ ngữ trong đoạn. Sau đó, rút ra ý chung của toàn bộ đoạn nhận định đó.
- Nếu đề là một bài báo, đoạn văn, đoạn truyện, đoạn thơ... có dung lượng lớn, hãy đọc hết đoạn văn đó, rồi nhận xét xem tác giả muốn gởi gắm thông điệp gì. Nêu thông điệp ấy một cách rõ ràng nhất.
- Sau khi rút ra ý nghĩà được nói đến trong đề bài, hãy nhận định xem điều được nói đến ở bài là đúng hay sai? Bạn có đồng ý với ý kiến đó không? NHỚ LÀ SAU KHI GIẢI THÍCH THÌ PHẢI NÊU NHẬN ĐỊNH CỦA MÌNH NGAY NHÉ!!!
- Trường hợp đề cho hai vấn đề tương phản nhau, nhất định ở phần giải thích, bạn phải chọn 1 trong 2. Phần tiếp theo, bạn sẽ chứng minh vì sao mình chọn điều đó chứ không phải ngược lại.

2. Phân tích - chứng minh:
Hãy căn cứ vào một số lí lẽ sau:
- TÍNH ĐẠO ĐỨC. Nếu vấn đề hợp đạo đức, là nền tảng cho những phẩm chất tốt đẹp => ĐÚNG.
- TÍNH TRUYỀN THỐNG. Nếu vấn đề hợp với truyền thống, phong tục tập quán, được lịch sử chứng minh... => ĐÚNG. 
- KẾT QUẢ. Nếu vấn đề dẫn đến kết quả tốt đẹp => ĐÚNG. Nếu vấn đề dẫn đến hậu quả tai hại => SAI.
- ... ( lí lẽ thứ 4, 5... nếu bạn nghĩ ra thêm).
- VỚI MỖI LÍ LẼ TRÊN, HÃY CHỌN 1 HOẶC 2 DẪN CHỨNG. DẪN CHỨNG NÊN THEO HAI CHIỀU hoặc ĐA CHIỀU (trong nước - ngoài nước, quá khứ - hiện tại, gia đình - xã hội, lĩnh vực này - lĩnh vực khác...) 
- Cuối cùng thắt lại lần nữa: vấn đề đáng phê phán hay đáng ca ngợi? 

3. Bình luận, mở rộng vấn đề:
- Nêu mặt trái vấn đề, giải thích nguyên do của mặt trái đó. Nguyên do có thể là từ sự ích kỉ của bản thân hoặc sự tác động từ xã hội. (Lưu ý, nếu vấn đề ở đề bài là tiêu cực, đáng phê phán, thì mặt ngược lại của vấn đề là mặt tích cực, vẫn phải được làm rõ).
- Làm thế nào để phát huy hiệu quả của mặt tốt và hạn chế tối đa tác động tiêu cực?
- Bản thân bạn đã rút ra được giá trị sống nào từ vấn đề này? Bạǹ đã hành động như thế nào trong đời sống thực của mình?

C. Kết bài:
Một lần nữa nhấn mạnh ngắn gọn ý kiến riêng của bản thân về những điều bạn phê phán hay làm theo. 

Trên đây là một số nội dung sử dụng trong bài NLXH, ứng vào từng đề, chúng ta sẽ thấy rõ nét hơn về những việc cần làm. Chúc các bạn thành công!

Bạn nghĩ sao về bài viết này ?

Bình luận về bài viết Làm thế nào để viết nghị luận xã hội?

Bài viết mới đăng

wanna join us!

Hãy tham gia cùng chúng tôi

Tại ReadZo, có rất nhiều cơ hội để phát triển kĩ năng viết đồng thời tạo dựng nguồn doanh thu. Nếu bạn đang tìm kiếm một phương thức kiếm tiền online thì ReadZo sẽ giúp bạn.

Tìm hiểu thêm
Trở thành tác giả chuyên nghiệp và tự chủ tài chính