Blog

Bánh chưng xanh - Tết cổ truyền!

ReadzoHạ chói chang ta lại thèm chút mưa bụi đầu xuân tới!

Dím

Dím

03/06/2015

630 Đã xem

    “ Trong làn nắng ửng khói mơ tan,

        Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng.

Sột soạt gió trêu tà áo biếc,

               Trên giàn thiên lí…. Bóng xuân sang.”

(Mùa xuân chin – Hàn Mặc Tử)

Ít nắng mới, ít gió mới, thế là đủ để báo hiệu một mùa xuân mới. Thế nhưng để có một cái Tết đủ đầy, trọn vẹn, mọi người phải sắm sửa, mua bán nhiều lắm. Và đặc biệt là thực hiện những phong tục ngày Tết: lì xì, thờ cúng tổ tiên, đi tảo mộ,… Có lẽ đặc sắc nhất vẫn là phong tục gói bánh chưng ngày Tết. Bánh chưng xanh – linh hồn Việt!

Bánh chưng được xem là một trong những loại thức ăn tôn lên niềm tự hào về văn hóa ẩm thực của người Việt. Trước thời khắc giao thừa, nhà nào nhà nấy đã tinh tươm một nồi bánh chưng nghi ngút khói. Nhìn những chiếc bánh chưng nhỏ bé, xinh xắn, vuông vắn trên bàn thờ, ta nghĩ tới bao triết lí sâu xa. Mặt trên của lá dong áp vào phía trong nên lớp gạo nhuốm một màu xanh mỡ màng tượng trưng cho sự biết ơn công lao cha mẹ sinh thành đã thương yêu con cái mà đùm bọc. Chẳng khác nào tấm áo choàng che chắn, bảo vệ tấm thân non nớt. Nhân bánh được làm từ thịt lợn, đậu xanh, hành, tiêu,…mang hương vị tổng hợp độc đáo như nhắc nhở con người nếp sống chan hòa của dân tộc. Bánh chưng gợi nhớ, rất nhớ về truyền thuyết Lang Liêu. Lang Liêu là con vị vua Hùng thứ sáu. Mẹ mất sớm, không được vua cha yêu thương nhưng chàng vẫn tìm cách thực hiện mong muốn của nhà vua: “Ai tìm được thức ngon để bày cỗ có ý nghĩa hay thì ta truyền ngôi cho”. Bỗng chàng nằm mơ thấy một vị thần tới bảo: “Trong trời đất không có gì quý bằng hạt gạo. Lấy gạo nếp làm bánh hình tròn, hình vuông để tượng trưng Trời Đất. Lấy lá bọc ngoài, đặt nhân trong ruột để tượng hình cha mẹ sinh thành”. Lang Liêu mừng rỡ làm theo lời Thần dặn. Đến hẹn, những người con khác mang sơn hào hải vị từ khắp mọi nơi về diện kiến vua cha, riêng Lang Liêu chỉ có vài mâm bánh. Vua thấy lạ bèn nếm thử và khen ngon rồi mới hỏi ý nghĩa của bánh. Cuối cùng, nhờ có loại bánh đầy ý nghĩa thơm thảo mà nhà vua đã truyền ngôi cho chàng. Câu chuyện kết thúc, ấy là lúc ta hướng về nguồn cội, biết ơn tổ tiên đã tạo ra thứ bánh độc đáo, gần gũi và giàu ý nghĩa. Chẳng có thứ bánh nào, thức ngon nào có thể lẫn được hương vị bánh chưng xanh.

Ở thôn quê, đã thành lệ. Giáp Tết năm nào mỗi nhà cũng đều gói một nồi bánh chưng. Đó là lúc gia đình cảm thấy đầm ấm và thiêng liêng. Người lớn tất bật chuẩn bị lá dong, nhân bánh, gạo nếp. Lúa gạo tượng trưng cho nền văn minh lúa nước lâu đời. Thịt lợn thơm ngon, đậu xanh bổ dưỡng. Bánh chưng cứ thế trở thành nét đặc trưng của nền văn hóa ẩm thực dân tộc. Trẻ con quay quần bên cái nia xem gói bánh. Thỉnh thoảng, lại gắng ỉ ôi xin bà, xin mẹ nắm đỗ xanh giã nhuyễn đem trộn đường ăn lấy cái hơi ấm nóng còn trong nhân đỗ cho bớt đi sự hờn dỗi với cái lạnh ngày xuân sang. Cảnh gia đình thật đầm ấm, yên vui. Bánh chưng thường được luộc trên mười tiếng, phải để lửa râm râm, bánh mới ngon. Vì thế phải gói thật kín, không cho nước tràn vào phía trong, hình bánh mới đẹp. Thú vị nhất là lúc ngồi trông bánh chin. Cả người lớn, trẻ con đều háo hức, mong đợi cứ như thể nồi bánh là cả cái Tết. Cũng đâu có sai, không có bánh chưng, làm gì còn hương vị Tết. Bên ánh lửa bập bùng, con người như gần gũi nhau thêm. Bà kể về truyền thuyết Lang Liêu. Cháu chăm chú ngồi nghe rồi ngủ quên lúc nào không biết. Sáng hôm sau tỉnh dậy thì bánh đã chin rồi. Thế là cô cháu gái bắt đền mắt nhoèn đi mọng nước. Bà lại lục tục đi luộc lại cái bánh chưng nóng hổi “À ầm” vào cái miệng nhỏ xinh. Cháu cười khanh khách, bà xoa đầu cháu cười hiền. Cứ thế, cho đến mãi sau này, trong hoài niệm, hình ảnh người bà bên bếp lửa canh nồi bánh chưng lại trở thành kỉ niệm chẳng phai mờ, luôn đi theo cháu trên đường đời lắm chông gai.

Ở thành phố, bận bịu bán mua thì người ta lại cố gắng đặt lấy vài cái bánh chưng làm sẵn. Bữa cơm tất niên là lúc con cái, mọi người trong gia đình sum họp, ôn lại chuyện cũ để tống cựu nghênh tân. Bữa cơm ấy đầy đủ những món ăn ngon truyền thống, thiếu gì thì thiếu cũng chẳng thiếu nổi miếng bánh chưng xanh.

Thế là bánh chưng xanh cùng mâm ngũ quả, rượu, mứt,…lại được bày biện lên bàn thờ mọi nhà trên dải đất cong cong hình chữ S này trong một nét văn hóa, phong tục truyền thống:

“Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ

Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”.

Bạn nghĩ sao về bài viết này ?

Bình luận về bài viết Bánh chưng xanh - Tết cổ truyền!

Bài viết mới đăng

wanna join us!

Hãy tham gia cùng chúng tôi

Tại ReadZo, có rất nhiều cơ hội để phát triển kĩ năng viết đồng thời tạo dựng nguồn doanh thu. Nếu bạn đang tìm kiếm một phương thức kiếm tiền online thì ReadZo sẽ giúp bạn.

Tìm hiểu thêm
Trở thành tác giả chuyên nghiệp và tự chủ tài chính