Giáo dục & Khoa học

Mù chữ chức năng - vấn nạn của thời hiện đại

Readzokhó có thể tin được trong thời đại văn hóa phổ cập đến mọi vùng mọi miền như hiện nay, vẫn còn tồn tại vấn nạn mù chữ

Juukapup

Juukapup

11/09/2015

2092 Đã xem

Mặc dù đã qua thời chỉ những người giàu có mới được tới trường, khó có thể tin được trong thời đại văn hóa phổ cập đến mọi vùng mọi miền như hiện nay, vẫn còn tồn tại vấn nạn mù chữ. Thực tế, những người trưởng thành hoàn toàn không biết đọc, biết viết, hầu như không còn. Vì nơi nào có người ở, nơi ấy có trường học, có đài báo, có cộng đồng cùng sử dụng chữ viết… 

Nếu như mù chữ hoàn toàn là không hề biết đọc, biết viết, không nhận được mặt chữ thì Mù chữ chức năng là có thể đọc, viết một số câu, từ cơ bản, có thể nhận được mặt chữ nhưng không thể giải mã nó trong một tổ hợp câu phức tạp. Ví dụ, người mù chữ hoàn toàn không thể biết được những từ “chó” hay “mèo”, không thể nhận biết được chữ cái nào trong bảng chữ cái, và tất nhiên không thể viết được tên của chính mình. Còn người mù chữ chức năng có thể nhận ra tên mình giữa những cái tên khác, nhận được mặt các chữ cái, và biết được một số từ, tuy nhiên họ gặp khó khăn với việc đọc sách, đọc báo, những mục quảng cáo tuyển dụng, những ghi chú, những thông báo…Với trình độ đọc viết tưởng chừng như chỉ mới ở lớp 1 như vậy nhưng thực tế, số người mù chữ chức năng rất đông đảo, phần lớn đã học qua 12 năm phổ thông và một số thậm chí đã đi làm trong các cơ quan xí nghiệp. 

Mù chữ chức năng nguy hiểm hơn mù chữ cơ bản rất nhiều. Đây có thể coi là mầm bệnh ung thư tiềm tàng trong hệ thống giáo dục của mỗi quốc gia. Thực tế, mỗi chúng ta đều là người mù chữ với những ngôn ngữ mà chúng ta không biết, và thành thạo ít nhất một ngôn ngữ, đó là ngôn ngữ mẹ đẻ của mình. Với những người mù chữ ở chính ngôn ngữ của mình, chỉ cần được dạy một cách tận tình, họ sẽ tiếp thu rất nhanh bởi có cả một cộng đồng xung quanh. Tuy nhiên, người mù chữ chức năng là những người đã được học hành, nhưng lại không thể tiếp thu được. Nhiều người trong số họ đã bị mặc cảm nặng nề rằng mình không đủ thông minh để có thể học được bằng chính ngôn ngữ mẹ đẻ. Trong khi đó, theo những nhà nghiên cứu ngôn ngữ, nguyên nhân chính dẫn đến chứng mù chữ chức năng không phải xuất phát từ người học mà chính là từ phương pháp giáo dục. Những người mắc mù chữ chức năng rất khó có thể nhận biết trong cộng đồng vì họ vẫn có thể vượt qua những kỳ thi và tốt nghiệp, dù khá vất vả. Họ thường giấu giếm trở ngại của mình trong việc đọc viết, vì xấu hổ, và điều đó chỉ bị khơi ra khi cuộc sống thực sự đòi hỏi họ phải thể hiện mình. Nếu như không thể điền được một bản đăng ký tuyển dụng, cơ hội có được việc làm của những người mù chữ chức năng gần như băng 0. Thất nghiệp sẽ dẫn đến nghèo đói và quốc gia sẽ điêu đứng vô cùng. Giống như mọi chứng bệnh nan y nào, phát hiện muộn màng sẽ khiến việc chữa trị gặp nhiều khó khăn hơn. Những năm gần đây, khi bắt đầu phát hiện những trường hợp mù chữ chức năng đầu tiên, họ gọi đây là “chứng khó đọc”. Nhưng thực tế, khi não bộ không thể tiếp nhận và giải mã những thông tin dưới dạng chữ viết, thì rõ ràng chức năng ngôn ngữ của người đó có vấn đề. Những người mù chữ chức năng dù được học hành hơn những người mù chữ thực sự, nhưng họ đã gặp khó khăn từ khâu lĩnh hội kiến thức, thì đến khi vận dụng vào cuộc sống lại càng khó khăn hơn. Vậy nên họ rất khó có thể có một cuộc sống thuận lợi, họ bắt đầu ở nơi cao hơn những người không được học hành nhưng lại có cùng kết thúc, như vậy sự đầu tư này của gia đình và xã hội đã thất bại rồi. Hơn nữa, điều này còn ảnh hưởng đến thế hệ tương lai bởi những người cha mẹ mù chữ sẽ khó có thể dạy dỗ con cái tốt được. 

Người mù chữ chức năng thường không biết tình trạng của mình

Người mù chữ chức năng thường không biết tình trạng của mình

Nếu mù chữ hoàn toàn là vấn nạn của các nước kém phát triển thì mù chữ chức năng là vấn nạn của những nước giàu có phát triển. Tại nước Anh, nơi có một nền giáo dục lâu đời có tiếng, thống kê gần đây nhất cho thấy cứ 5 người lớn thì có 1 người gặp khó khăn với việc đọc và viết. Còn nước Mỹ, quốc gia hùng mạnh nhất thế giới cũng đang gặp vấn đề rất lớn với 20% dân số trưởng thành bị mù chữ chức năng. Mới đây, nền giáo dục của Cộng hòa liên bang Đức cũng điêu đứng không ít trước thống kê 14.4% số người trưởng thành tại quốc gia này vẫn chưa đọc thông viết thạo. Nhưng tất cả chưa là gì so với những gì nước Ý đang gặp phải, với 47% dân số trưởng thành mù chữ chức năng. Một số số liệu thống kê dân số mù chữ chức năng từ các quốc gia khác cũng đáng báo động không kém: Ai len với 22.6%, New Zealand với 18.4%, Vương quốc Bỉ với 18.4%, Australia với 17%, Thụy Sĩ với 15.9%, Canada: với 14.6%, Đức với 14.4% và Hà Lan với 10.5%...

Trên đây đều là những quốc gia phát triển bậc nhất trên thế giới với nền giáo dục hàng đầu, vậy mà họ lại sở hữu số người mù chữ chức năng cũng nhiều nhất thế giới. Thật là một nghịch lý! Theo những nhà nghiên cứu ngôn ngữ, nguyên nhân chính dẫn đến mù chữ chức năng chính là những lỗ hổng của hệ thống giáo dục. Càng những nền giáo dục lâu đời và có tiếng, thì càng tự tin vào khả năng đào tạo của mình, và càng khó sửa đổi. Từ lớp 3, toàn bộ học sinh đã được yêu cầu phải đọc thông viết thạo, tuy nhiên việc kiểm tra giám sát điều đó thì lại không được chú trọng. Kể cả vẫn tồn tại những học sinh chưa thành thạo đọc viết, những người làm giáo dục cấp độ đó vẫn tạo điều kiện cho học sinh lên lớp vì tin rằng chúng sẽ được hoàn thiện ở cấp độ tiếp theo. Nhưng đáng tiếc là không! Với lối giảng dạy cởi mở hiện nay, càng lên cao học sinh càng được tự do nghiên cứu, tức là họ muốn học gì thì học, muốn học như thế nào thì học, và không học cũng được. Những đề tài, những bài tập được giao về nhà có thể tìm thấy đáp án trên mạng internet, và bài tập cũng không cần viết tay nộp cho giáo viên mà có thể sao chép từ nơi này nơi khác rồi gửi qua email. Những học sinh lười biếng hoặc mù chữ chức năng chỉ cần nhớ được từ khóa cũng có thể hoàn thành. Những bài thi và bài kiểm tra đều dưới dạng trắc nghiệm, chỉ cần nhận được một số chữ hoặc hên xui cũng có thể qua. Với sự quản lý lỏng lẻo như vậy, thế hệ học sinh sinh viên hiện nay đều rất lười đọc sách và tự nghiên cứu. Những kỹ năng đọc hiểu cũng như vốn từ vựng của họ đúng là rất đáng ngại… Những ví dụ trên đây vừa là nguyên do gây nên mù chữ chức năng, vừa giải thích cho việc có nhiều người mù chữ chức năng vẫn tốt nghiệp phổ thông bình thường như bao người khác.

Mù chữ chức năng là vấn nạn chung của toàn xã hội, muốn chữa trị tận gốc thì phải chỉnh đốn từ hệ thống giáo dục, gia đình và từng cá nhân. Đó là một công cuộc mang tầm vĩ mô không chỉ của cá nhân đơn lẻ nào mà là cả quốc gia, cả thế giới. Trước khi có một giải pháp cụ thể cho vấn đề này, mỗi người chúng ta nên góp phần nhỏ của mình bằng việc bồi dưỡng văn hóa đọc, viết cho bản thân và cho cộng đồng. 

Bạn nghĩ sao về bài viết này ?

Bình luận về bài viết Mù chữ chức năng - vấn nạn của thời hiện đại

Bài viết mới đăng

wanna join us!

Hãy tham gia cùng chúng tôi

Tại ReadZo, có rất nhiều cơ hội để phát triển kĩ năng viết đồng thời tạo dựng nguồn doanh thu. Nếu bạn đang tìm kiếm một phương thức kiếm tiền online thì ReadZo sẽ giúp bạn.

Tìm hiểu thêm
Trở thành tác giả chuyên nghiệp và tự chủ tài chính