Blog của tôi!

Lí do khiến phù thủy luôn già nua, độc ác

Readzoblog

Vi Tử Thanh

Vi Tử Thanh

03/10/2014

3890 Đã xem

Ngày hôm nay, nếu đề nghị bất kỳ đứa trẻ nào vẽ một bức tranh về phù thủy, nhiều khả năng các bức tranh chúng ta thu được sẽ rất giống nhau: một mụ già với cái mũi cong lên, đội một chiếc mũ rộng vành, nhọn chóp, đang cưỡi chổi hoặc khuấy một cái vạc.

Vậy từ đâu trẻ em có được những hình ảnh phù thủy kiểu này trong đầu? Câu trả lời hóa ra khá phức tạp và cũng là là nội dung chính trong trong cuộc triển lãm mang tên Witches And Wicked Bodies được tổ chức ở Bảo tàng Anh, London, bắt đầu từ.

Trước đó, phù thủy được tạo hình trong giai đoạn thế kỷ thứ 4 và thứ 5 trước Công Nguyên như những sinh vật gớm ghiếc có cánh, miệng phát ra tiếng rít như những con cú và thường ăn thịt trẻ em. Theo thần thoại Hy Lạp, nhân vật Circe cũng là một dạng phù thủy. Người đàn bà này có thể biến kẻ thù của mình thành những con lợn. Những chi tiết trên cho thấy thế giới cổ đại đã vẽ ra các “khái niệm” cơ bản về một phù thủy độc ác.

Bản in Lo Stregozzo(Đám rước phù thủy) với tạo hình mụ phù thủy già nua, hung ác

Bản in Lo Stregozzo(Đám rước phù thủy) với tạo hình mụ phù thủy già nua, hung ác

Durer đã có 2 bản in gây ảnh hưởng khổng lồ về phù thủy. Một bản mang tên The Four Witches (1497) vẽ các phù thủy trẻ trung, đang ở tuổi cập kê, với thân hình uyển chuyển, gợi cảm – những yếu tố hấp dẫn về thể xác có thể quyến rũ đàn ông.

Bản khắc thứ 2 gây chú ý hơn nhiều, mang tên Witch Riding Backwards on a Goat (khoảng năm 1500). Trong bản này, phù thủy lại là mụ già xấu xí, gớm ghiếc, khoả thân ngồi trên một con dê có sừng – biểu tượng của quỷ dữ. Mụ phù thủy có bầu ngực chảy dài, héo úa như của dã thú. Miệng mụ phù thủy há ra như đang cất lời phù phép. Mái tóc dài hoang dại của mụ bị gió thổi bay không tự nhiên, là dấu hiệu cho thấy mụ sử dụng ma thuật. Mụ phù thủy thậm chí còn cầm theo một cây chổi. Những chi tiết này rõ ràng đã chứa gần hết các yếu tố đặc trưng của hình ảnh phù thủy thời hiện đại.

Với các sử gia nghệ thuật, câu hỏi thú vị hơn, khiến họ quan tâm hơn là các nghệ sĩ như Durer đã lấy cảm hứng hình ảnh để tạo ra phù thủy hiện đại từ đâu. Một giả thuyết nói rằng Durer và những người cùng thời ông đã được truyền cảm hứng từ nhân vật Envy trong bản in Battle Of The Sea Gods do nghệ sĩ Italy Andrea Mantegna (1431-1506) tạo ra.

“Nhân vật Envy của Mantegna gầy mòn hốc hác, bầu ngực của bà ta đã héo úa và đó là lý do vì sao bà ta ghen tị với các cô gái trẻ. Bà ta thích đánh chết những đứa trẻ và ăn thịt chúng. Tóc của bà ta là những con rắn độc”– giám tuyển Deanna Petherbridge của cuộc triển lãm nói vớiBBC.

Một ví dụ minh họa rõ rệt về dạng phù thủy mang phong cách Envy này thể hiện trong bản in kỳ công có tên Lo Stregozzo (Đám rước phù thủy - 1520). Trong bản in, mụ phù thủy hiện lên với cái miệng há hốc, tóc rối bù, bầu ngực khô héo, đang nắm chặt lấy một cái nồi đang sôi sùng sục và cưỡi trên một cỗ xe làm từ các mảnh xương trông rất rùng rợn. Tay phải của mụ phù thủy này vươn ra chạm lấy đầu của một đứa trẻ, nằm trong một nhóm trẻ sơ sinh đang kinh sợ dưới chân bà ta.

Cần biết rằng bản in trên ra đời trong “thời đại hoàng kim” về kiến tạo hình ảnh phù thủy: thời kỳ đầy biến động lớn về kinh tế và xã hội từ giữa thế kỷ 16 tới nửa đầu thế kỷ 17. Tình trạng hỗn loạn đã dẫn tới việc các cuộc săn lùng phù thủy và phiên tòa xét xử phù thủy diễn ra tràn ngập trên đất châu Âu.

Kết quả từ hoạt động săn lùng phù thủy là hình tượng phù thủy được kiến tạo ra vô cùng tàn bạo. Các nghệ sĩ còn tận dụng sự tiến bộ của việc phát minh ra công nghệ in mới để nhanh chóng phát tán rộng rãi hình ảnh mà họ tạo ra. “Hình ảnh phù thủy là đồng minh thân cận với cuộc cách mạng in ấn” - Petherbridge giải thích.

Phiên tòa xét xử phù thủy

Phiên tòa xét xử phù thủy

Có một điểm xuyên suốt trong lịch sử tạo hình phù thủy đó là nhân vật này luôn là nữ giới. Là một người phụ nữ, Petherbridge đã cảm thấy thế nào? “Những hình ảnh đó có cho thấy sự bêu xấu phụ nữ” – bà nói – “Nhưng thường chúng mang nặng ý nghĩa phê bình xã hội. Các phù thủy chỉ là vật tế thần, trong đó sự xấu xa của một xã hội được phơi bày rõ ràng”.

Mặc khác, trong tín ngưỡng Ai Cập cổ đại thì truyền thuyết về phù thủy có rất nhiều truyền thuyết khác nhau, nhưng phổ biến nhất là "Sự cân bằng" Không phải một nam thống trị như của Thiên chúa mà là sự kết hợp giữa nam và nữ. Vai trò của người phụ nữ không bị đẩy xuống hạng như một người phụ việc luôn luôn trì hoãn nam mà họ được tôn kính như là đại diện của cuộc sống, nhiều như nữ thần Bastet được tôn kính. Khả năng sinh sản được tôn trọng. Còn về thay đổi hình dạng,nhiều truyền thuyết của phù thủy liên quan đến khả năng thay đổi hình dạng vào một sinh vật sống theo ý thích. Người Ai Cập cũng có những nghiên cứu về vấn đề này trong rất nhiều thời điểm con mèo nhà đã mang hình tượng của Bastet. nhưng trong nội tại nó không có sự liên hệ tới phù thủy. Nhưng tuy nhiên thì niềm tin vào con mèo có thể "nhìn thấy" thế giới bên ngoài có sự tương đồng giữa Mèo và Phù thủy. Niềm tin này đã bị cố tình hiểu sai bởi nhiều nhà lãnh đạo Kitô giáo, đặc biệt trong thời Trung cổ. Người dân địa phương ở khắp Châu Âu và Châu Mỹ bị rơi vào sự kích động sợ hãi đến phi lý của sự tồn tại các phù thủy ngoài nhà thờ. Bất cứ ai bị coi là phù thủy và bị bắt sẽ  bị nhạo báng và trừng trị dã man.

Với niềm tin Mèo và Phù thủy có sự tương đồng, và những phù thủy có thể thay đổi hình dạng giống như những con Mèo đã làm cho những thợ săn phù thủy săn lùng và truy giết, những con mèo có số phận thảm khốc tương tự như những con người liên quan đến chúng.

Mặc dù là được tôn kính ở Ai Cập cổ đại, được coi là hiện thân của nữ thần và được tôn kính giống như nữ thần. Nhưng với sự lên án kịch liệt ở Ai Cập thời Trung cổ, thời mà Mèo được ghi nhận là có khả năng kết nối tới thế giới khác, thế giới của quỷ dữ. Và theo Kitô giáo Mèo được coi là phù thủy nhập thể và bị truy đuổi giết hại. Trớ trêu thay nếu loài mèo không bị truy đuổi thì có lẽ dân số của loài gặm nhấm đã trong tầm kiểm soát, và dịch bệnh hạch đen đã không hủy hoại cuộc sống của quá nhiều người. Và thật mỉa mai Huyền thoại loài mèo được tôn kính với khả năng sinh sản, và nữ thần đi bộ bên cạnh các vị thần, lại dễ dàng trở thành ác quỷ bị các nhà lãnh đạo Kitô giáo giết chết trong thiên chúa.

Mèo và phù thủy

Mèo và phù thủy

Bạn nghĩ sao về bài viết này ?

Bình luận về bài viết Lí do khiến phù thủy luôn già nua, độc ác

Bài viết mới đăng

wanna join us!

Hãy tham gia cùng chúng tôi

Tại ReadZo, có rất nhiều cơ hội để phát triển kĩ năng viết đồng thời tạo dựng nguồn doanh thu. Nếu bạn đang tìm kiếm một phương thức kiếm tiền online thì ReadZo sẽ giúp bạn.

Tìm hiểu thêm
Trở thành tác giả chuyên nghiệp và tự chủ tài chính