Chia sẻ kinh nghiệm

Viết kịch bản phim P1 Một số điều nên biết khi định học viết kịch bản

ReadzoChia sẻ về kỹ năng viết kịch bản. Nếu bạn quan tâm tới việc viết kịch bản phim thì chắc chắn nó sẽ có ích.

Summergrass

Summergrass

12/01/2015

6268 Đã xem

Chỗ đứng của biên kịch và kịch bản

Khi quyết định có bỏ tiền xem một bộ phim không bạn cân nhắc chuyện gì đầu tiên? Thể loại? Diễn viên yêu thích? Đạo diễn? Quốc gia sản xuất? Nghe nói diễn viên là yếu tố hàng đầu được xem xét để người xem quyết định có mua vé hay không. Thực ra tớ cũng vậy thôi, phim nào có anh James McAvoy thì sẽ lao đi xem ngay bất chấp tất cả.

Nhưng bạn có bao giờ để ý phần intro của phim không? Kể cả phim điện ảnh lẫn truyền hình? Đầu tiên tất nhiên là tên hãng phim. Sau đó là gì? Đạo diễn ư? Diễn viên chính ư? Cảm ơn sự có mặt nhưng các bạn đều xếp sau một thành phần có tên là Biên kịch. Một số phim có cả tên tác giả văn học nếu là kịch bản chuyển thể. Tóm lại thì thứ tự generique sẽ cho bạn biết các công đoạn làm phim một cách cơ bản.

Đừng nhìn mấy phim mở đầu bằng A film by Alfred Hitchcock/ Steven Spielberg/ Wong Kar Wai… Đó là những đạo diễn thành danh và dấu ấn của họ với bộ phim quá đặc trưng. Chưa kể họ còn làm việc với tư cách biên kịch nữa. Chuyện này tớ sẽ nói đến sau. Tóm lại là khi xem phim chả ai quan tâm tới biên kịch, nhưng muốn có phim thì điều đầu tiên cần là kịch bản.

Có rất nhiều người không biết công việc cụ thể của một biên kịch phim. Nhưng 100 người xem phim thì cả 100 người đều từng có suy nghĩ đại loại kiểu “như dở hơi, phải thế nọ thế kia cơ”, đặc biệt với phim Việt Nam thì tớ càng đoan chắc. Rồi “Con này thế nào chả bỏ thằng kia theo thằng ấy” hoặc “lại con thằng khác rồi, lại thử DNA rồi” vvv và vvv…

Biên kịch thực ra cũng xuất phát từ cái sự bà tám ấy. Bạn đến, bạn nghe, bạn nhìn, bạn nghĩ và nghĩ tiếp.

Mở đầu cho series viết về chia sẻ kinh nghiệm trong viết  kịch bản phim, tớ xin đưa ra một số lời khuyên cho những ai có ý định học nghề này (có thể học việc rồi làm ngoài hoặc học chính quy).

Kịch bản không phải tác phẩm văn học và biên kịch không phải nhà văn

Người viết kịch bản thường nói đùa với nhau mình là nhà văn hạng hai.  Thực sự hai nghề này có vẻ giống mà rất khác nhau. Đều là kể những câu chuyện đúng không? Nhưng lại dùng hai ngôn ngữ. Văn học dùng từ ngữ. Còn ngôn ngữ của kịch bản phim là hình ảnh, hành động. Kịch bản không cần tâm trạng, cảm tính… Tâm trạng cũng phải thể hiện qua hành động. Các kịch bản nghèo nàn hơn tác phẩm văn học về tính từ, không có các từ cảm thán. Động từ ở khắp nơi.

Bốn năm trước tớ mất nửa học kỳ để chuyển từ ngôn ngữ văn chương sang ngôn ngữ điện ảnh. Giờ quay lại viết truyện, tớ   rất hay lúng túng. So với năm lớp 8, khả năng truyền tải bằng ngôn từ kiểu mềm mại, lả lướt của tớ bị suy giảm nghiêm trọng.  Có được một thứ thì bạn cũng phải từ bỏ một thứ. Vì vậy nếu bạn muốn học biên kịch chỉ vì thích viết văn thì nên suy xét kỹ. Hãy thử tìm đọc một kịch bản và xem nó là kiểu văn bản gì nhé.

Phong cách có phù hợp

Bạn hay viết thể loại văn nào? Nó có phù hợp để thành kịch bản? Bạn thích kiểu phim gì? Nếu bạn thích những màn robot biến hình như Transformer, khung cảnh hùng vĩ trong Lord of the Rings, các màn phép thuật ảo diệu của Harry Potter, đại dương mênh mông con người đơn bạc của Life of Pi… thì hãy nghĩ lại. Ở Việt Nam trong tương lai gần không có khả năng làm ra những bộ phim cần kỹ xảo độ khó cao như vậy.

Bạn cần phải viết ra thứ làm được thành phim. Nếu không kịch bản đó là thứ bỏ đi. Tiện nhất là phong cách đời thường.

Tớ viết giả tưởng. Còn tại sao tớ vẫn đeo đuổi kịch bản phim giả tưởng thì sẽ viết ở một bài khác chi tiết hơn. Xin nhắc lại là tớ không có ý định sang tận Hollywood làm phim, nên kiểu giả tưởng mà tớ nói tới phải đi theo hướng hợp với Việt Nam. Tuy vậy có rất nhiều người đi trước nói với tớ rằng từ bỏ thể loại đó hoặc từ bỏ việc viết kịch bản đi. Tớ muốn giữ cả hai và sẽ chia sẻ với ai có cùng niềm tin.

Biên kịch không phải ngồi một chỗ viết

Bạn sẽ phải đi nhiều, làm nhiều, xem nhiều, đọc nhiều. Dù là biên kịch bạn cũng nên đi theo các đoàn phim để tránh viết ra mấy thứ mà bạn ảo tưởng rằng có thể làm được. Vì biên kịch vốn không nằm trong thành phần đoàn ra trường quay cho nên có thể bạn sẽ thấy lạc lõng giữa đạo diễn, quay phim, âm thanh, ánh sáng, diễn viên… Và không đoàn nào dư tiền nuôi người ngồi không, một khi ra trường quay bạn cũng phải bắt tay làm việc. Bạn có thể làm thư ký, nhiếp ảnh hiện trường, trợ lý phục trang… hay chân chạy việc đi mua cơm tùy hoàn cảnh. Việc này có vẻ thú vị nhưng khi là công việc nó thực sự rất mệt. Rất vui nhưng cũng rất mệt, dễ chán, cãi lộn và nản chí.

Nếu bạn chỉ muốn mơ mộng bên khung cửa và tuôn trào cảm xúc lên trang giấy thì thôi hãy cứ viết văn đi.

Thưởng thức điện ảnh trở nên khá mệt

Đừng nghĩ bạn học điện ảnh rồi thì việc xem phim sẽ nhiều vui thú hơn. Dần dần bạn sẽ không thể xem phim một cách hoàn toàn thoải mái nữa. Sự soi mói về kỹ năng nghề nghiệp trở thành bản năng, khiến bạn thường xuyên khó chịu về những thứ nhỏ nhặt vớ vẩn và trở thành kẻ khó chịu vô lý với người xung quanh. Tớ có cảm giác lúc xem phim mình vừa già vừa khó tính.

Việc này rất dễ kiểm chứng. Không cứ phải người học hành có chuyên môn, càng xem phim nhiều bạn càng hay moi móc ra lỗi lầm gì đó ở một phim mới.

Tiền vào nhà khó

Học điện ảnh rất tốn tiền. Biên kịch đã thuộc vào dạng ít tốn kém nhất. Nhưng bạn sẽ phải chi rất nhiều vào việc đi xem phim thường xuyên, mua rất nhiều sách và đĩa. Thêm vào đó, khi sống giữa một cộng đồng làm phim bạn cũng sẽ nảy ra ý định làm phim. Mà làm phim là chuyện cực kỳ tốn kém.Bạn sẽ phải tính tới việc tự kiếm tiền vì không phải gia đình nào cũng sẵn sàng cho con nhiều tiền như thế.

Tất nhiên bạn học cho ra trò thì lại không thiếu tiền mà chỉ không có sức để làm thôi. Nhu cầu kịch bản hiện nay là cực kỳ lớn.

Nếu bạn có một đam mê

Trên đây chỉ là một số điểm mà tớ nghĩ là bạn nên cân nhắc.  Tất nhiên chúng chẳng là gì nếu bạn có đam mê thực sự.

Biên kịch là một nghề khá quái gở. Đôi khi vô thức bạn sẽ hành động như mấy kẻ dở hơi chuyên soi mói. Đôi khi như mấy kẻ hâm mộ cuồng  cực kỳ khả nghi. Vì bạn sẽ phải sống cuộc đời của nhiều người – những người có thực và cả những người ảo. Nhà văn thì cũng tương tự nhỉ. Tớ hay bị thu hút bởi những người trông có vẻ đặc biệt nên thi thoảng đi theo họ chẳng hạn. Nhìn chung nên tự chuẩn bị khả năng chống sốc tốt kiểu Kim cương hộ thể và Vô tâm tuyệt kỹ để đem ra xài mỗi khi cần thiết. Bạn phải quan tâm tới tất cả mọi thứ, cố gắng thấu hiểu mọi điều nhưng đồng thời phải học cách bơ rất nhiều chuyện.

 

Bài tới tớ sẽ viết về ngôn ngữ điện ảnh trong kịch bản. Tiếp nữa là xây dựng tình huống, xây dựng nhân vật…. Tóm lại là mọi vấn đề liên quan tới kỹ năng viết kịch bản. Nếu không ai có yêu cầu đặc biệt về một mục nào thì tớ cứ nghĩ đến cái gì thì viết cái đó. Đây hoàn toàn là kinh nghiệm cá nhân và khó tránh khỏi sai sót nên có gì các bạn cứ nói. Tớ cũng mới chỉ ở mức phu chữ thôi. Vì trên mạng tài liệu học biên kịch bằng tiếng Việt khá nghèo nàn, tài liệu giấy thì không dễ kiếm nên tớ muốn viết loạt bài này để chia sẻ những điều mình biết. Rất vui nếu nó giúp được ai đó.

Bạn nghĩ sao về bài viết này ?

Bình luận về bài viết Viết kịch bản phim P1 Một số điều nên biết khi định học viết kịch bản

Bài viết mới đăng

wanna join us!

Hãy tham gia cùng chúng tôi

Tại ReadZo, có rất nhiều cơ hội để phát triển kĩ năng viết đồng thời tạo dựng nguồn doanh thu. Nếu bạn đang tìm kiếm một phương thức kiếm tiền online thì ReadZo sẽ giúp bạn.

Tìm hiểu thêm
Trở thành tác giả chuyên nghiệp và tự chủ tài chính