Luật

Vai trò pháp luật trong việc bảo vệ môi trường ở việt nam hiện nay

ReadzoPháp luật có vai trò quan trọng trong việc quản lý xã hội. Ngày nay trước tình hình môi trường trái đất đang ô nhiễm nghiêm trọng, vai trò pháp luật...

Yen my

Yen my

04/02/2015

19683 Đã xem
Tag

Vai trò pháp luật trong việc bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay

LỜI MỞ ĐẦU

Môi trường có vai trò đặc biệt quan trọng với đời sống con người, sinh vật và sự phát triển của đất nước cũng như toàn nhân loại. Do đó, bảo vệ môi trường là nhiệm vụ của mọi cá nhân, tổ chức cũng như mọi quốc gia và toàn nhân loại. Đối với Việt Nam, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đã mang nhiều thành tựu to lớn nhưng nó cũng đặt ra những thách thức không nhỏ về môi trường và sự phát triển bền vững. Đặc biệt hiện nay, khi môi trường nước ta đang bị xuống cấp nhanh chóng, bảo vệ môi trường trở thành một nhiệm vụ, một nghĩa vụ mang tính hiến định.

Trong công cuộc bảo vệ môi trường, vai trò to lớn của pháp luật là không thể phủ nhận. Chính vì thế, em xin chọn đề bài " Vai trò của pháp luật trong việc bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay" cho bài tập lớn cuối kì. Trong quá trình làm bài do kiến thức của em còn hạn chế nên không tránh khỏi sai sót, rất mong nhận được sự góp ý của các thầy cô giáo. Em xin chân thành cảm ơn!

 

 

 

NỘI DUNG

  1. KHÁI NIỆM MÔI TRƯỜNG, BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁP LUẬT

Để hiểu rõ và đánh giá được vai trò của pháp luật trong việc bảo vệ môi trường trước tiên chúng ta phải hiểu được các khái niệm môi trường, bảo vệ môi trường  pháp luật.

  1. Khái niệm môi trường

Trong Tuyên ngôn của UNESCO năm 1981, môi trường được hiểu là "Toàn bộ các hệ thống tự nhiên và các hệ thống do con người tạo ra xung quanh mình, trong đó con người sinh sống và bằng lao động của mình đã khai thác các tài nguyên thiên nhiên hoặc nhân tạo nhằm thoả mãn các nhu cầu của con người".

Tại Khoản 1, Điều 3, Luật bảo vệ môi trường năm 2005, "Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật".

Như vậy, môi trường là một khái niệm có nội hàm rất rộng, tuy nhiên trong bài viết này, khái niệm môi trường được tiếp cận theo nghĩa hẹp, nghĩa được đề cập trong pháp luật về bảo vệ môi trường.

Đối với một cá thể con người, cũng như đối với cộng đồng con người và cả xã hội loài người, môi trường sống có ba chức năng: Môi trường là nơi cung cấp nguồn tài nguyên cần thiết cho cuộc sống và hoạt động sản xuất của con người; Môi trường là nơi chứa đựng các phế thải do con người tạo ra trong cuộc sống và sản xuất của mình; Môi trường là không gian sống, cung cấp các dịch vụ cảnh quan thiên nhiên.

  1. Khái niệm bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường có thể hiểu là những hoạt động nhằm giữ cho môitrường trong lành, sạch đẹp, cải thiện môi trường, đảm bảo môi trường sinh thái, ngan chan, khac phục những hậu quả xấu do con người gây ra cho môi trường, khai thác, sử dụng hợp lí và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên.

Theo quy định tại Khoản 3,Điều 3, Luật bảo vệ môi trường 2005, " Hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt động giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp; phòng ngừa, hạn chếtác động xấu đối với môi trường; ứng phó sự cố môi trường; khắc phục ô nhiễm, suy thoái, cải thiện, phục hồi môi trường và cải thiện môi trường; khai thác, sử dụng hợp lý và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên; bảo vệ đa dạng sinh học".

Bảo vệ môi trường có đặc điểm là có phạm vi rộng hoặc có thể nhân rộng được; được thực hiện thường xuyên và liên tục trên mọi quốc gia; nôi dung của bảo vệ môi trường phong phú, đa dạng trên nhiều hình thức khác nhau.

  1. Khái niệm pháp luật

Pháp luật là hệ thống những quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận và đảm bảo thực hiện nhăm điều chỉnh các mối quan hệ xã hội theo mục tiêu định hướng cụ thể.

Do đó, pháp luật là khuôn mẫu, chuẩn mực để hướng dẫn cách cư xử cho mọi người trong xã hội , giúp cho mọi chủ thể trong xã hội đều có thể tìm được cách cư xử phù hợp với ý chí, mong muốn của nhà nước và giúp nhà nước quản lý xã hội, thiết lập và giữ gìn trật tư xã hội. Các lĩnh vực đời sống xã hội mà pháp luật điều chỉnh bao trùm rộng khăp, trong đó có môi trường.

  1. VAI TRÒ CỦA PHÁP LUẬT TRONG VIỆC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Hệ thống pháp luật đã bảo vệ môi trường bằngviệc thể chế hóa các chính sách, kế hoạch của Đảng, nhà nước trong công tác bảo vệ môi trường và quy định các phương tiện, biện pháp, nhân lực,... để đảm bảo thực hiện các chính sách, kế hoạch đó. Chính vì thế, pháp luật về bảo vệ môi trường đã trở thành một công cụ hữu hiệu để quản lý và bảo vệ môi trường. Đặc biệt, thời gian qua pháp luật về bảo vệ môi trường ở nước ta đã từng bước được xây dựng và hoàn thiện, góp phần điểu chỉnh các quan hệ xã hội liên quan đến lĩnh vực môi trường. Như vậy  ta có thểđánh giá vai trò của pháp luật trong việc bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay cụ thể như sau:

  1. Pháp luật quy định các quy tắc xử sự cho con người khi tác động đến môi trường

Pháp luật đã định hướng các hành vi con người theo hướng có lợi cho môi trường, đảm bảo các hành vi của con người không xâm hại tới môi trường, hạn chế những tác hại, ngăn chặn suy thoái và ô nhiễm môi trường.

Ví dụ: Luật bảo vệ môi trương năm 2005 quy định về những hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường như: Phá hoại, khai thác trái phép rừng, các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác;Khai thác, đánh bắt các nguồn tài nguyên sinh vật bằng phương tiện, công cụ, phương pháp huỷ diệt, không đúng thời vụ và sản lượng theo quy định của pháp luật;Khai thác, kinh doanh, tiêu thụ, sử dụng các loại thực vật, động vật hoang dã quý hiếm thuộc danh mục cấm do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định;Chôn lấp chất độc, chất phóng xạ, chất thải và chất nguy hại khác không đúng nơi quy định và quy trình kỹ thuật về bảo vệ môi trường;Thải chất thải chưa được xử lý đạt tiêu chuẩn môi trường; các chất độc, chất phóng xạ và chất nguy hại khác vào đất, nguồn nước; Thải khói, bụi, khí có chất hoặc mùi độc hại vào không khí; phát tán bức xạ, phóng xạ, các chất ion hóa vượt quá tiêu chuẩn môi trường cho phép;Nhập khẩu, quá cảnh chất thải dưới mọi hình thức...

  1. Pháp luật quy định các chế tài ràng buộc con người thực hiện những đòi hỏi của pháp luật để bảo vệ môi trường

Trong thực tế các chủ thể khi tham gia hoạt động kinh tế xã hội thường chỉ chú ý tới lợi ích của mình mà bỏ qua lợi ích chung của môi trường, cộng đồng, bỏ qua nghĩa vụ phải thực hiện với môi trường và không tự giác thực hiện trách nhiệm bảo vệ môi trường. Chẳng hạn, khi thực hiện nghĩa vụ đánh giá tác động môi trường, các chủ dự án thường không thấy trước lợi ích của mình do đó luôn tìm cách lẩn tránh nghĩa vụ pháp lý với môi trường. Khi đó, chế tài mà pháp luật quy định đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích của chính tổ chức, cá nhân và lợi ích chung lâu dài của xã hội. Các chế tài đó không chỉ là biện pháp trừng phạt vi phạm pháp luật môi trường, ngăn ngừa, giáo dục cải tạo chủ thể vi phạm mà cònrăn đe chủ thể khác để họ tự giác tuân theo các quy phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, qua đó ngan ngừa và hạn chế tác động xấu do con người gây ra cho môi trường.

Vì thế, pháp luật quy định các chế tài hành chính, dân sự. hình sự để buộc các tổ chức, cá nhân phải thực hiện đầy đủ các quy định pháp luật trong việc khai thác và sử dụng các yếu tố môi trường.

Ví dụ: Khoản 1, Điều 8, Nghị định số 179/2013/NĐ-CP của Chính Phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đã quy định rõ :"Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 2.500.000 đồng đối với hành vi không thực hiện tất cả các nội dung cam kết bảo vệ môi trường đã được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận".

 

  1. Pháp luật quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của các cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường.

Như ta đã biết, tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội đều cần phải có sự quản lý của nhà nước và môi trường cũng không là ngoại lệ. Hơn thế, bảo vệ môi trường còn là một hoạt động, nhiệm vụ phức tạp bởi môi trường là phạm vi rộng lớn và có kết cấu phức tạp nên rất cần có hệ thống tổ chức quản lý phù hợp, hiệu quả.

Pháp luật đã có vai trò to lớn trong việc tạo ra cơ chế hoạt động cho các tổ chức, cơ quan bảo vệ môi trường. Cụ thể là nhờ có pháp luật, nhà nước xây dựng và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về bảo vệ môi trường với các nôi dung như: kiểm soát ô nhiễm, suy thoái sự cố môi trường; bảo tồn đa dạng sinh học ( Luật đa dạng sinh học năm 2008); đánh giá tác động môi trường và đánh giá môi trường chiến lược; kiểm soát ô nhiễm nước, ô nhiễm không khí, suy thoái đất, suy thoái rừng, nguồn thủy sinh, nguồn gen và kiểm soát ô nhiễm đối với các hoạt động có ảnh hưởng đac biệt tới môi trường; thanh tra và kiểm tra xử lý và giải quyết tranh chấp về môi trường; thực thi các công ước quốc tể về kiểm soát ô nhiễm ở Việt Nam, thực thi các điều ước quốc tế về đa dạng sinh học và bảo tồn thiên nhiên ở Việt Nam.

Việc ban hành các văn bản pháp luật tạo ra cơ sở pháp lý để các cơ quan này thực hiện các chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của mình, đảm bảo hoàn thành tốt công tác quản lý Nhà nước đối với môi trường. Pháp luật cũng phân chia nhiệm vụ giữa các cơ quan, tránh việc quản lý chồng chéo, đồng thời tao ra sự phối hợp nhịp nhàng, đồng bộ giữa các cơ quan, nâng cao hiệu quả của quản lý Nhà nước về môi trường.

 

  1. Vai trò pháp luật thể hiện ở việc ban hành tiêu chuẩn môi trường

Tiêu chuẩn môi trường là giới hạn cho phép của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, về hàm lượng các chất gây ô nhiễm trong chất thải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định làm căn cứ để quản lý và bảo vệ môi trường.

Thông qua pháp luật mà các tiêu chuẩn môi trường sẽ được các tổ chức, cá nhân tuân thủ nghiêm ngặt khi khai thác, sử dụng các yếu tố của môi trường. Đồng thời các tiêu chuẩn môi trường cũng là cơ sở pháp lý cho việc xác định các hành vi vi phạm luật môi trường và truy cứu trách nhiệm với những hành vi đó.

Ví dụ: Trong thông tư quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường của Bộ tài nguyên môi trường ban hành ngày 25/10/2013 có: QCVN 05:2013/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng không khí xung quanh đã quy định giá trị giới hạn các thông số cơ bản trong không khí xung quanh (đơn vị µg/m3) các thông số SO2, CO, NO2, O3, Tổng bụi lơ lửng (TSP), Bụi PM10, Bụi PM2,5, Pb lần lượt là: 350, 30.000, 200, 200, 300, không quy định (KQĐ), KQĐ, KQĐ.

  1. Pháp luật quy định khen thưởng, ủng hộ những hành vi bảo vệ môi trường

Tại khoản 2, điều 63, Hiến Pháp 2013 quy định : " Nhà nước khuyến khích mọi hoạt động bảo vệ môi trường, phát triển, sử dụng năng lượng mới, năng lượng tái tạo". Qua đó, pháp luật quy định tổ chức, cá nhân có thành tích trong hoạt động bảo vệ môi trường, phát hiện sớm và báo cáo kịp thời các dấu hiệu sự cố môi trường, khắc phục sự cố môi trường, suy thoái môi trường, ngăn chặn các hành vi huỷ hoại môi trường thì được khen thưởng. Những người tham gia bảo vệ môi trường, khắc phục sự cố môi trường, ô nhiễm môi trường, suy thoái môi trường và đấu tranh chống các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường mà bị thiệt hại tài sản, sức khoẻ hoặc tính mạng thì được bồi thường theo quy định của pháp luật.

 

 

 

KẾT LUẬN

Trước tình hình môi trường hiện nay, nhà nước luôn không ngừng hoàn hiện pháp luật về bảo vệ môi trường, đặc biệt là việc thông qua Luật bảo vệ môi trường 2014 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2015 với nhiều điểm mới sửa đổi, bổ sung chắc chắn sẽ mang đến những tác động tích cực cho việc bảo vệ môi trường.đối với mỗi cá nhân, tổ chức việc hiểu rõ vai trò của pháp luật trong việc bảo vệ môi trường giúp chúng ta nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật và nâng cao ý thức hành động bảo vệ môi trường- ngôi nhà chung của nhân loại.

 

DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. GIÁO TRÌNH LÝ LUẬN NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT, Trường Đại Học Luật Hà Nội, nxb CAND, năm 2013.
  2. Nguyễn Văn Hùng, Luận văn tiến sỹ luật học, Hà Nội, 2011, " Hoàn thiện pháp luật về môi trường ở Việt Nam trong điều kiện hiện nay".
  3. Nguyễn Thị Huyền Trang, Luận văn tiến sỹ luật học, Hà Nội, 2013 " Vai trò của nhà nước đối với việc bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay".
  4. Lê Thùy Trang, Khóa luận tốt nghiệp, Hà Nội, 2013, " Tình hình thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay".
  5. Nguyễn Tuệ Minh, Khóa luận tốt nghiệp, Hà Nội, 2006," Pháp luật về bảo vệ môi trường không khí".
  6. Nguyễn Thị Thanh, Khóa luận tốt nghiệp, Hà Nội, 2006, " Pháp luật về bảo vệ nguồn nước- những vấn đề lý luận thực tiễn áp dụng".
  7. Hiến Pháp nước CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM năm 2013, Chương III. Kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường".
  8. Luật bảo vệ môi trường năm 2005.
  9. Nghị định số 179/2013/NĐ-CP của Chính Phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
  10. Thôngtư quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường của Bộ tài nguyên môi trường ban hành ngày 25/10/2013.

 

 

 

 

Tag

Bạn nghĩ sao về bài viết này ?

Bình luận về bài viết Vai trò pháp luật trong việc bảo vệ môi trường ở việt nam hiện nay

Bài viết mới đăng

wanna join us!

Hãy tham gia cùng chúng tôi

Tại ReadZo, có rất nhiều cơ hội để phát triển kĩ năng viết đồng thời tạo dựng nguồn doanh thu. Nếu bạn đang tìm kiếm một phương thức kiếm tiền online thì ReadZo sẽ giúp bạn.

Tìm hiểu thêm
Trở thành tác giả chuyên nghiệp và tự chủ tài chính